ΤΟ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ ΚΑΡΑΤΕ ΤΟΥ NISHIYAMA SENSEI

Του Σάββα Π. Μαστραππά

Τον Νοέμβριο του 2000 ο Shihan Hidetaka NISHIYAMA λαμβάνει το μετάλλιο του τάγματος «Εθνικός Θησαυρός της Ιαπωνίας» για τα 50 χρόνια προσφοράς του στην Παγκόσμια εξάπλωση του Ιαπωνικού Πολιτισμού. Η ροζέτα με τις χρυσές ακτίνες του απονεμήθηκε σε μία ειδική τελετή στο αυτοκρατορικό παλάτι παρουσία του ιδίου του αυτοκράτορα της Ιαπωνίας. Αυτή ήταν η πρώτη φορά στην ιστορία της Ιαπωνίας που ένας άνθρωπος του καράτε λάμβανε μία τόσο μεγάλη τιμή!

Ποιος πραγματικά είναι αυτός ο άνθρωπος; Τι πρεσβεύει για το καράτε; Τι εννοεί όταν μιλάει για το παραδοσιακό καράτε; Πώς έχει δομήσει τις αρχές και τους κανονισμούς του παραδοσιακού καράτε (του Traditional που λένε οι θιασώτες του) ώστε να αποτυπώνει στην πράξη το πνεύμα του Budo-karate;

Η αρχή της καριέρας του Nishiyama Sensei

O Hidetaka Nishiyama Sensei είναι σήμερα ο πρεσβύτερος από τους επιζώντες δασκάλους του Shotokan καράτε. Γεννήθηκε στο Τόκιο το 1928. Πριν αρχίσει καράτε, εξασκείται στο Kendo, στο judo και ασχολείται με τον στίβο. Το 1943 ανακαλύπτει το καράτε σ’ ένα dojo που διηύθυνε ο Gichin Funakoshi. Εκείνη την εποχή ο δάσκαλος Funakoshi ήταν 74 ετών και ο Nishiyama 15!

Το 1945, ο Nishiyama μπαίνει στο πανεπιστήμιο Takushoku, που ήδη ήταν διάσημο για το καράτε του. Το 1946 παίρνει το 1ο DAN. Τρία χρόνια αργότερα γίνεται αρχηγός της ομάδας καράτε αυτού του πανεπιστημίου. Λίγο καιρό μετά συμμετέχει στη δημιουργία της “All Japan Collegiate Karate Association”. Το 1951 παίρνει το δίπλωμά του στα οικονομικά. Το 1949 δημιουργήθηκε η “Japan Karate Association” (J.K.A.) με επίτιμο πρόεδρο τον Cichin Funakoshi και εκτελεστικό πρόεδρο του Isao Obata. Οι Nakayama και Nishiyama είναι μέλη του διοικητικού συμβουλίου. Το 1955 η J.K.A. θα επανιδρυθεί, οι δύο δάσκαλοι εμφανίζονται ως συνιδρυτές.

Οι πρώτες επαφές με το εξωτερικό

Ήδη από το 1951-52 διδάσκει σ’ ένα πρόγραμμα εκμάθησης πολεμικών τεχνών, επικεφαλής του οποίου είναι ο ίδιος ο Funakoshi, τους αμερικάνους στρατιώτες που σταθμεύουν στην Ιαπωνία.

Σύντομα οι αμερικανοί προσκαλούν στις ΗΠΑ μία ομάδα ανθρώπων από το Judo και το Karate για να διδάξουν στα στρατόπεδά τους εκεί. Μέλος αυτής της ομάδας είναι και ο νεαρός Nishiyama.

Επιστρέφοντας στην Ιαπωνία πεπεισμένος ότι υπάρχει έδαφος για τη διεθνοποίηση του καράτε, ιδρύει μαζί με τον Nakayama Sensei την φημισμένη σχολή των εκπαιδευτών της J.K.A. Η βασική ιδέα ήταν η δημιουργία μιας ελίτ δασκάλων για την εξάπλωση του καράτε. Στις αρχές της δεκαετίας του 1960 η πρώτη ομάδα δασκάλων είναι έτοιμη να φύγει για το εξωτερικό. Ο ίδιος ο Nishiyama το 1961 εγκαθίσταται μόνιμα στην Καλιφόρνια. Τίθεται έτσι φύση και θέση επικεφαλής της διεθνοποίησης του καράτε και προκαλεί και πρωταγωνιστεί στις παγκόσμιες του εξελίξεις από τότε μέχρι και σήμερα.

Η διεθνοποίηση του Καράτε

Η διοργάνωση των πρώτων αγώνων καράτε στην Ιαπωνία, η διοργάνωση από τον Nishiyama ενός παναμερικανικού πρωταθλήματος (η All American Karate Federation του Nishiyama γίνεται το 1970 μέλος της Αμερικάνικης Ολυμπιακής Επιτροπής) οι διεσπαρμένοι σ’ όλον τον κόσμο δάσκαλοι της J.K.A. που ενεργούν πανομοιότυπα, διδάσκοντας και οργανώνοντας αγώνες συνέβαλαν ώστε η άποψη των Nakayama και Nishiyama για το καράτε να διεθνοποιεί και να επικρατήσει παγκοσμίως.

Βάση λοιπόν μιας συμφωνίας που επετεύχθη το 1968 θα διεξαγόταν ένα παγκόσμιο πρωτάθλημα καράτε στο Τόκιο το 1970. Ένα δεύτερο παγκόσμιο πρωτάθλημα έγινε το 1973 στο Παρίσι όμως διαφωνίες οδήγησαν σε διάσπαση την πρώτη υποτυπώδη παγκόσμια οργανωτική δομή του καράτε.

Ο διεθνούς εμβέλειας δάσκαλος Nishiyama ίδρυσε τότε την “International Amateur Karate Federation” (I.A.K.F.) και ο γάλλος συνδικαλιστής του καράτε Jacques Delcourt την “World Union of Karate Organization” (W.U.K.O.). Οι δύο οργανισμοί διεξήγαγαν από το 1975, (ο καθ’ ένας ξεχωριστά), παγκόσμιους αγώνες καράτε. Με την συντριπτική πλειοψηφία των karateka να ακολουθούν την I.A.K.F. του Nishiyama πίσω από την οποία ήταν ο ισχυρός Nakayama Sensei και το γιαπωνέζικο διεθνές δίκτυο που ανέπτυξε μαζί με τον Nishiyama Sensei.

Το Ολυμπιακό όνειρο για το Καράτε χάνεται

Εκφράζοντας την πλειοψηφία των Karateka ο Nishiyama κάνει το 1976 μια επίσημη αίτηση στη διεθνή ολυμπιακή επιτροπή για την αναγνώριση του καράτε ως ως ολυμπιακού αθλήματος.

Εννέα χρόνια όμως αργότερα, το 1985 μετά από μυστικές διαπραγματεύσεις και διαπλοκές δεν ήταν η I.A.K.F. του Nishiyama αλλά η W.U.KO. του Delcourt που τελικά αποκτά την πολυπόθητη αναγνώριση.

Τα κράτη μέλη της I.A.K.F. μετά απ’ αυτή την εξέλιξη άρχισαν ένα-ένα να αποχωρούν και να εντάσσονται στην W.U.K.O., η I.A.K.F. αυτοδιαλύθηκε «ο Nishiyama Shihan απογοητεύθηκε σε απελπιστικό βαθμό και τότε εγώ του είπα: Sensei αυτοί κάνουν πολιτική, εμείς κάνουμε καράτε, έχουμε την δικιά μας εκδοχή για το karate-do, είμαστε Samurai πρέπει να συνεχίσουμε, έτσι ο δάσκαλος πείσθηκε και δημιουργήσαμε την διεθνή οργάνωση του παραδοσιακού καράτε». Αυτά μου εκμυστηρεύθηκε πριν από χρόνια ο υψηλόβαθμος μαθητής του Sensei Nishiyama, Dr. JORGA.

Με τους εναπομείναντες πιστούς μαθητές του και αυτούς που πίστευαν στην ιδέα του παραδοσιακού καράτε ο Nishiyama προχωράει το 1986 στην ίδρυση της “International Traditional Karate Federation” (I.T.K.F.).

Χρησιμοποιώντας σαν πρόφαση την διαίρεση του παγκόσμιου καράτε σε δύο ομοσπονδίες ο πρόεδρος της “World Tae kwon do Federation” (W.T.F.) και πρώην αντιπρόεδρος της διεθνούς ολυμπιακής επιτροπής (αποπέμφθηκε για σωρεία οικονομικών σκανδάλων) κορεάτης Un Young Kim πετυχαίνει το 1992 η W.U.K.O. να χάσει την ολυμπιακή της αναγνώριση με τον όρο ότι «μόνον σε περίπτωση συμβιβασμού μεταξύ της W.U.K.O. και της I.T.K.F. θα την ξανάπαιρνε».

Ένα χρόνο αργότερα (1993) η W.U.K.O. που μετονομάζεται σε “World Karate Federation” (W.K.F.) ξαναπαίρνει την ολυμπιακή αναγνώριση. Οι κύριοι Nishiyama και Delcourt συνυπέγραψαν μία πρόταση του τότε προέδρου της Δ.Ο.Ε. Juan Antonio Samaranch για την ενοποίηση των δύο ομοσπονδιών.

Ήταν όμως πια πολύ αργά για το καράτε. Στις αρχές του 1994 η Δ.Ο.Ε. ανακοίνωσε επίσημα ότι το Tae Kwon Do θα γινόταν ολυμπιακό άθλημα στην ολυμπιάδα του Σίδνεϋ (2000)!

 

Η δομή του παραδοσιακού καράτε

Δεν χρειάζεται βέβαια ιδιαίτερη ευφυΐα για να κατανοήσει κάποιος ότι οι κανονισμοί των αγώνων είναι αυτοί που διαμορφώνουν και το τεχνικό μέρος του καράτε που καλλιεργεί μία οργάνωση.

Από την μία η “W.K.F.” δημιούργησε μέσα από τους κανονισμούς της ένα κινητικό και γρήγορο καράτε που επιβραβεύει τα λακτίσματα (π.χ. ένα λάκτισμα στο κεφάλι ισοδυναμεί με τρεις βαθμούς). Σκοπός της ήταν να το κάνει πιο θεαματικό, πιο ελκυστικό στους φιλάθλους. Έφτιαξε ακόμα ένα καλά δομημένο σύστημα ποινών ούτως ώστε να περιοριστούν οι περιπτώσεις εσκεμμένων τραυματισμών. Τέλος έφτιαξε για πρώτη φορά στην ιστορία του αθλήματος επαγγελματίες διαιτητές και θέσπισε προστατευτικά για τους αθλητές (γάντια, επικαλαμίδες, μασέλες, θώρακες για τις γυναίκες).

Από την άλλη η I.T.K.F. έπραξε κάτι ανάλογο επενδύοντας σε μία φιλοσοφία με μακρά ιστορία, στην ιδέα του Budo. Πάνω στο ίδιο σύστημα αξιολόγησης βασίζεται το ολυμπιακό Judo, πάνω στην ίδια φιλοσοφία βασίζονται οι κανονισμοί του Kendo, ποιος ο λόγος να πάρει το karate-do διαζύγιο απ’ αυτήν;

Η I.T.K.F. λοιπόν εξέλιξε τους κανονισμούς αγώνων της J.K.A., έθεσε πολύ εμφανή κριτήρια αξιολόγησης στα kata, περιόρισε τις συζητήσεις του σχήματος της διαιτησίας, έβαλε σε εφαρμογή ένα απόλυτα ασφαλές σύστημα ποινών που περιορίζει στο ελάχιστο τους τραυματισμούς.

Η I.T.K.F. επιμένοντας στην ιδέα του ενός ολοκληρωτικού κτυπήματος δημιούργησε ένα μεγαλοπρεπές και καθαρό καράτε, πιο στατικό μεν απ’ αυτό της W.K.F., ευκολότερο όμως να κατανοηθεί από τους θεατές, το οποίο εποπτεύεται από διαιτητές οι οποίοι φορούν την παραδοσιακή γιαπωνέζικη HAKAMA.

Δεν έχουν άδικο αυτοί που λένε ότι πρόκειται για δύο διαφορετικές εκδοχές του καράτε και γιατί άραγε να μην συνυπάρχουν; Αυτό μπορεί να το διαπιστώσει οποιοσδήποτε παρακολουθήσει αγώνες στους οποίους θα συμμετέχουν υψηλού επιπέδου αθλητές, (ένα πρωτάθλημα εγχρώμων ζωνών δεν είναι το καταλληλότερο για να εξάγει κάποιος συμπεράσματα). Από την μία (W.K.F.) θα παρατηρήσει ένα συναρπαστικά γρήγορο καράτε, από την άλλη δύο ακίνητους σχεδόν karateka που όταν αποφασίσουν να συμπλακούν το πράττουν με ένα αβυσσαλέο τρόπο επιδιώκοντας να πετύχουν ένα και μοναδικό ολοκληρωτικό κτύπημα! (βαθμό).

Ο Hindetaka Nishiyama λοιπόν συνέβαλε με το κύρος που τον περιβάλλει όχι μόνο να μην σβήσει η ιδέα αυτή που ξεκίνησε από την εποχή της παντοκρατορίας της J.K.A. αλλά να διεθνοποιηθεί.

Με το επιτελείο του επεξεργάστηκε και διαμόρφωσε τους κανονισμούς και δημιούργησε μία ελίτ πιστών που σε κάποιες χώρες μπορεί να αποτελούν μειοψηφία… αλλά υπαρκτή σε κάθε γωνία της γης.

Η I.T.K.F., η διεθνής οργάνωση, διεξάγει κάθε δύο χρόνια το παγκόσμιό της πρωτάθλημα και πρόεδρός της είναι  ίδιος ο Nishiyama. Σε κάθε ήπειρο υπάρχει μία πανηπειρωτική ομοσπονδία που περιλαμβάνει τις χώρες που της αντιστοιχούν γεωγραφικά η οποία διεξάγει ένα πανηπειρωτικό πρωτάθλημα ανά έτος. Στην Ευρώπη η πανευρωπαϊκή ομοσπονδία του Παραδοσιακού καράτε η E.T.K.F. (European Traditional Karate Federation) παρουσιάζει μία μεγάλη ανάπτυξη στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και έχει πρόεδρο τον Σέρβο δάσκαλο VLADIMIR JORGA, Πανεπιστημιακό Καθηγητή της αθλητιατρικής.

Στην Ελλάδα η Ομοσπονδία του Παραδοσιακού Καράτε έχει επικεφαλής τον κ. Παναγιώτη Δρακόπουλο και στην Κύπρο τον κ. Μιχάλη Βασιλείου.

Ο Shihan Nishiyama συγκεντρώνει κάθε Αύγουστο για μία βδομάδα τους δασκάλους της οργάνωσής του στο Λος Άντζελες των ΗΠΑ και τους διδάσκει πολλές ώρες καθημερινά. Στην Ευρώπη ο δάσκαλος Nishiyama διδάσκει σταθερά σε μεγάλα πανευρωπαϊκά σεμινάρια στα οποία συγκεντρώνονται κάθε φορά πάνω από χίλιοι καρατέκα! Η περιοδεία του ξεκινάει από το Βερολίνο περνάει από το Παρίσι και καταλήγει στο Πόρτο της Ισπανίας.

Το επιτελείο του, η τεχνική επιτροπή της I.T.K.F. καθώς και η επιτροπή επιστημονικής έρευνας στελεχώνονται από φημισμένους υψηλόβαθμους δασκάλους. Οι περισσότερο γνωστοί απ’ αυτούς, η αριστοκρατία της I.T.K.F. είναι ο HIROSHI SHIRAI, οι VLADIMIR και ILIJA JORGA, o MASAO KAWASOE, ο TAKESHI NAITO. Οι αυτόνομες οργανώσεις των δασκάλων αυτών δηλαδή το “Shotokan Karate Institute” και η “World Fudokan Federation” αναγνωρίζονται από την I.T.K.F.

 

Τα αγωνίσματα της I.T.K.F.


Α. Το Kumite

Στο Kumite (ατομικό ανδρών και γυναικών και ομαδικό ανδρών) ο αγώνας τελειώνει όταν ο ένας εκ των δύο αντιπάλων συγκεντρώσει έναν ολόκληρο βαθμό, Ippon, ή δύο Wazari που ισοδυναμούν με ένα Ippon ή όταν ο χρόνος του αγώνα λήξει τότε κερδισμένος είναι αυτός που υπερισχύει σε βαθμούς που προέρχονται από επιτυχή σκοραρίσματα ή φάουλ και αντικανονικό παιχνίδι του αντιπάλου του.

Όσο αφορά τις ποινές ένα KEIKOKU ισοδυναμεί με δύο βαθμούς ποινής, ένα CHUI με τέσσερεις βαθμούς ποινής και φυσικά κάποιος που παίρνει HANSOKU χάνει τον αγώνα. Μία καινοτομία στους κανονισμούς αποτελεί το TENTO που επιβάλλεται όταν ο αντίπαλος χάνει την ισορροπία του ή υποστεί πτώση. Ιδιαίτερη έμφαση για να θεωρηθεί έγκυρος ένας βαθμός δίνεται στα εξής: (α) Tachi όταν η στάση είναι αδύναμη ή σηκώνεται η φτέρνα του πίσω ποδιού του επιτιθέμενου, (β) HIKI όταν υπάρχει γρήγορη επαναφορά του χεριού του επιτιθέμενου· Η ιδέα είναι η εστίαση της δύναμης να είναι μόνο μπροστά, (γ) FU-TEKI όταν το σημείο που κτυπάει ο επιτιθέμενος δεν είναι το ενδεδειγμένο, δηλαδή τα δυο κοκαλάκια της γροθιάς ή το Koshi στα λακτίσματα.

Το σχήμα της διαιτησίας περιλαμβάνει τον κεντρικό διαιτητή ο οποίος ελέγχει όρθιος τον αγώνα καθώς και 4κριτές που κάθονται στις 4 γωνίες του αγωνιστικού χώρου. Η επίσημη ενδυμασία των διαιτητών και των κριτών είναι η Hakama. Στους αγωνιζόμενους που παίζουν με γυμνά χέρια επιβάλλεται να έχουν απόλυτο κοντρόλ.

 

Β. Το Kata

Οι κατηγορίες των kata είναι ατομικό ανδρών και γυναικών και ομαδικό (3 άτομα) ανδρών και γυναικών. Η διαδικασία που ακολουθείται όταν ο karateka εκτελέσει το kata του και πριν οι κριτές σηκώσουν την βαθμολογία, συμπληρώνουν (οι κριτές) ένα έντυπο στο οποίο αξιολογούν το kata με κριτήρια όπως η δύναμη, η δυναμική του σώματος, η καλή εφαρμογή των κινησιολογικών αρχών και αφαιρούν βαθμούς ανάλογα με το αν ο διαγωνιζόμενος έχασε την ισορροπία του ή τον συγχρονισμό του, δεν είχε καλές στάσεις ή δεν τελείωσε στο σημείο από το οποίο άρχισε ή ακόμα αν δεν ήταν επαρκούντος καλός σε θέματα ευγένειας και εθιμοτυπίας.

Στα ομαδικά kata οι δύο ομάδες που φτάνουν στον τελικό πρέπει να αναλύσουν με αντίπαλο (BUNKAI) τουλάχιστον 6 σημεία του kata, χωρίς να ξεφεύγουν από την βασική παραδοσιακή ιδέα του συγκεκριμένου kata. Είναι ένας κανονισμός ιδιαίτερα θεαματικός που τα τελευταία χρόνια εφαρμόζεται και στην W.K.F. Είναι δε αλήθεια αυτό που οι της I.T.K.F. καταλογίζουν στους της W.K.F. ότι δηλαδή ήταν μία ιδέα που τους έκλεψαν!

 

Γ. To Fuku-go

Το Fuku-go είναι ένα νέο σχετικά αγώνισμα. Υπάρχει Fuku-go ανδρών και γυναικών και βασίζεται πάνω στην ιδέα της ενότητας του karate-do. Ενώ η W.K.F. πέρα από το γεγονός ότι υπερέβη τελείως με τους κανονισμούς της τα παραδοσιακά στιλ έφτιαξε στην ουσία δύο εκ διαμέτρου αντίθετα αγωνίσματα για το karate τα kata και το kumite. Στην ουσία ο καρατέκα που κάνει kata δεν μπορεί να αγωνιστεί και στο Kumite. Υπάρχει πλήρης διαχωρισμός και εξειδίκευση στο ένα ή στο άλλο. Ακολουθείται διαφορετική προπονητική μεθοδολογία για το καθένα απ’ αυτά.

Με το Fuku-go η I.T.K.F. προσπαθεί να κρατήσει την ενότητα και να αναδείξει την αλληλεξάρτηση του kata από το kumite. Δεν είναι του παρόντος να αναλύσουμε την σχέση του kata με το kumite απλά να πούμε ότι όντως με τον τρόπο που είναι δομημένοι οι κανονισμοί του Kumite στην I.T.K.F. έχουν άμεση προπονητική συνάφεια με την ιδέα της «μέγιστης συστολής» που επιδιώκουμε εκτελώντας και ένα kata πράγμα που όντως δεν συμβαίνει με τον τρόπο που παίζουν kumite στο σπορ karateka στο οποίο καθοριστική προπονητική αρχή είναι αυτή της «υπομέγιστης συστολής».

Το Fuku-go λοιπόν είναι ένας συνδυασμός kata και Shobu ippon kumite. Στον 1ο γύρο οι δύο αντίπαλοι καρατέκα ξεκινούν ΠΑΝΤΑ με kata. Το kata είναι ένα καθορισμένο πάντα επαναλαμβανόμενο σ’ όλους τους γύρους, το Kitei kata. Οι δύο που περνούν στον επόμενο γύρο (σύστημα πυραμίδα), αγωνίζονται στο kumite για να ξαναδιαγωνιστούν όσοι προκρίνονται στα kata και πάλι στο kumite κλπ. Ο τελικός του Fuku-go είναι πάντα ένας αγώνας kumite!

 

Δ. En-bu

Το τέταρτο αγώνισμα του παραδοσιακού καράτε το En-bu είναι ουσιαστικά ένας αγώνας επίδειξης (προσχεδιασμένη αυτοάμυνα) και αξιολογείται με βαθμολογία περίπου όπως τα kata. Υπάρχουν δύο κατηγορίες το En-bu άνδρα εναντίον άνδρα και άνδρας εναντίον γυναίκας όπου στη δεύτερη περίπτωση ο κανονισμός προβλέπει πάντα το «ασθενές» φύλο να βγαίνει νικητής.

Ο επιτιθέμενος και ο αμυνόμενος παρουσιάζουν κινητικές συνέχειες για ένα λεπτό. Δεν επιτρέπεται οπλισμός (Bo, Sai κλπ.), δεν επιτρέπεται Nuki-te ή επίθεση με τα δάκτυλα στα μάτια. Τα αρπάγματα και οι ανατροπές επιτρέπονται. Η αμυνόμενη πλευρά θα πρέπει να αποφύγει ή να αποκρούσει όλες τις επιθετικές ενέργειες και να εκτελέσει μόνο μία αποφασιστική τεχνική (Todome) που θα σκοράρει σ’ ένα ευαίσθητο σημείο και με την οποία θα λήξει η επίδειξη το En-bu πρέπει να ολοκληρωθεί σ’ ένα λεπτό.

H βαθμολογία εξαρτάται από τις τεχνικές, (την αποτελεσματικότητα και την αληθοφάνειά τους, το kime) τον συγχρονισμό, την απόσταση, την επίδειξη των αρχών του παραδοσιακού καράτε, τη ρεαλιστικότητα την ομαλότητα της μετάβασης από συμπλοκή σε συμπλοκή. Ακόμα την δεξιοτεχνία και την εντύπωση που δίνουν οι συμπλοκές καθώς και από το αν το σύνολο περιλαμβάνει βασικές ποιότητες του Budo (καλό πνεύμα, πνευματική συγκέντρωση – zanshin και ηθικό χαρακτήρα – kurai).

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Μέσα απ’ αυτούς τους κανονισμούς λοιπόν ο δάσκαλος NISHIYAMA έδωσε μία συγκεκριμένη φυσιογνωμία και κατοχύρωσε στο όνομα της ομοσπονδίας του τον όρο: «Παραδοσιακό Καράτε».

Θεσπίζοντας αξιολογικά κριτήρια, βασιζόμενος στην εμπειρία του, τις επιστημονικές έρευνες και το σύγχρονο πνεύμα άφησε πίσω τους πρώιμους μιλιταριστικούς κανονισμούς του «παλιού καράτε» (όπως το αποκαλούν οι της W.K.F.).

Θεμελίωσε πάνω σε σύγχρονα κριτήρια ικανά να αντέξουν τις προκλήσεις του νέου αιώνα συναφή με το ολυμπιακό ιδεώδες το παραδοσιακό καράτε. Κριτήρια που αρμόζουν στην διεθνοποιημένη πια εδώ και δεκαετίες τέχνη φροντίζοντας όμως αυτά να είναι σε άμεση σχέση με τις μακραίωνες φιλοσοφικές του καταβολές, την ιδέα του ιαπωνικού BUDO!

 


Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Μονοπάτι για τις πολεμικές τέχνες, τεύχος 71 Ιανουάριος 2007